NHỮNG ĐIỀU MẸ CẦN BIẾT VỀ HỆ MIỄN DỊCH CỦA TRẺ

Nhiều mẹ quan tâm tìm hiểu về sữa tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ nhưng lại chưa hiểu rõ về cơ chế miễn dịch và các loại miễn dịch khác nhau. Hãy hiểu thật rõ điều này, vì đó chính là nền tảng quan trọng để trả lời cho câu hỏi: Liệu có thể bổ sung dinh dưỡng để tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ không?

Hệ miễn dịch là gì?

Có thể hình dung một cách đơn giản nhất, hệ miễn dịch là hệ thống bảo vệ tự nhiên của con người trước các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus, ký sinh trùng… và các yếu tố độc hại khác từ môi trường. Hệ miễn dịch khỏe mạnh không chỉ giúp trẻ phát triển tối ưu trong những năm tháng đầu đời mà còn tác động lâu dài đến sức khỏe của trẻ.

Phân loại và cách thức hoạt động của hệ miễn dịch

Có 2 cơ chế miễn dịch, bao gồm: Miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch đáp ứng.

- Miễn dịch bẩm sinh: Có sẵn từ khi cơ thể mới sinh ra và hình thành sau khi cơ thể đã nhiễm bệnh. Trong miễn dịch bẩm sinh, mẹ cần ghi nhớ một điều quan trọng là miễn dịch bẩm sinh bé nhận được chủ yếu là các kháng thể từ mẹ được đưa qua nhau thai ở những tháng cuối thai kỳ, như món quà vô cùng quý báu dành cho trẻ. Ngoài ra, sữa mẹ cũng chứa kháng thể IgA và các chất dinh dưỡng hỗ trợ các tế bào miễn dịch hoạt động hiệu quả. Nhờ vậy, trong 6 tháng đầu sau sinh, nếu được bú mẹ đầy đủ, trẻ ít bị mắc bệnh.

Tuy nhiên, miễn dịch bẩm sinh bé nhận được từ mẹ này không tồn tại lâu dài. Sau vài tháng, kháng thể trẻ nhận từ mẹ sẽ giảm nhanh. Lúc này, trẻ rất cần đến một giải pháp bảo vệ bổ sung, để tăng cường sức đề kháng.

- Miễn dịch đáp ứng: Có được khi cơ thể tiếp xúc với kháng nguyên (tác nhân gây bệnh), đáp ứng xảy ra chậm có thể sau vài ngày, có tính đặc hiệu và hình thành trí nhớ miễn dịch. Miễn dịch nhân tạo chính là nguyên lý của chủng ngừa hoặc tiêm phòng vaccine (vắc xin).

Mẹ cần làm gì để “nuôi dưỡng” hệ miễn dịch của trẻ trong thời gian đầu đời?

Khi hiểu được trẻ có 2 cơ chế miễn dịch, bao gồm: miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch đáp ứng, mẹ sẽ tường tận những vấn đề trẻ gặp phải và có cách khắc phục hữu hiệu.

- Với miễn dịch bẩm sinh, sau những tháng đầu tiên nhận được kháng thể từ mẹ truyền cho, khi lượng kháng thể này bắt đầu giảm dần, mẹ cần hỗ trợ trẻ bằng cách bổ sung cho bé các loại dinh dưỡng nhằm tăng cường hệ miễn dịch cho bé.

Một dưỡng chất rất quan trọng giúp tăng cường miễn dịch cho trẻ là HMO. HMO - Human Milk Oligosaccharides là dưỡng chất nhiều thứ 3 trong sữa mẹ (8%), hơn cả protein, chỉ sau lactose và chất béo. HMO giúp tăng cường sức đề kháng vượt trội: Giảm nhiễm trùng nói chung (52%), giảm nhiễm trùng hô hấp (66%). Các nghiên cứu chuyên sâu chỉ ra rằng: HMO giúp tăng cường miễn dịch, giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh.

Việc cung cấp cho trẻ sữa bổ sung HMO giống như một cách bảo vệ nối tiếp, sau khi miễn dịch bẩm sinh trẻ nhận từ mẹ giảm dần theo thời gian. Bằng cách này, trẻ tiếp tục được tăng cường sức đề kháng, được bảo vệ bằng HMO cho đến khi toàn bộ hệ miễn dịch của cơ thể phát triển hoàn thiện. Dưỡng chất này cũng có thể đi vào máu và tạo ra các tác động miễn dịch ở ngoài đường tiêu hóa.

- Với miễn dịch đáp ứng, cơ thể trẻ sẽ trải qua những đợt chủng ngừa. Vắc-xin chủng ngừa là những chế phẩm sinh học (dùng mầm bệnh chết, sống hay một phần mầm bệnh) được đưa vào cơ thể nhằm tạo ra những kháng thể đặc hiệu, để khi nhiễm mầm bệnh thật, cơ thể có kháng thể sẽ chống trả và tiêu diệt được mầm bệnh.

Lúc này, mẹ nên chú trọng bổ sung cho trẻ sữa có nucleotides với nồng độ tương đương trong sữa mẹ (nucleotides toàn phần 72mg/l) giúp tăng cường hệ thống miễn dịch và sản xuất kháng thể chống lại các vi trùng có hại. Nucleotides là một thành phần hiện diện tự nhiên trong sữa mẹ và được bổ sung trong một số loại sữa công thức, giúp gia tăng hệ miễn dịch.

Nucleotides hỗ trợ sự phát triển của hệ thống miễn dịch, làm gia tăng lượng kháng thể IgA huyết thanh và giảm tần suất tiêu chảy. Chúng giúp đáp ứng tốt miễn dịch đối với vaccine chủng ngừa viêm màng não (Hib) và vaccine bạch hầu. Điều này có nghĩa là khi trẻ được bú mẹ hoặc bú sữa có nucleotides, hàm lượng tương đương với sữa mẹ, trẻ có khả năng đề kháng tốt hơn đối với những bệnh như tiêu chảy, bạch hầu, viêm màng não…

Hệ miễn dịch khỏe mạnh cho phép trẻ phát triển tốt hơn về mặt thể chất, trẻ nhanh hồi phục sau các đợt ốm nhờ vậy trẻ có nhiều cơ hội khám phá thế giới chung quanh, từ đó học hỏi được nhiều hơn. Điều này mang đến cho trẻ nền tảng phát triển toàn diện và nhiều cơ hội trong tương lai. Khi đã hiểu về từng cơ chế miễn dịch và cả cách hỗ trợ tốt nhất cho các cơ chế miễn dịch này, mẹ đã có thể giúp bé tăng cường miễn dịch tối ưu giai đoạn đầu đời.

Tác giả: Bs CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp -
Phó Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam

Thứ Hai, 21/05/2018